Yaz mevsimine, kış için tarhana hazırlanacak günlere daha çok var emme ben erken davranmayı severim. Bu sebepten ev yapımı tarhana nasıl olumuş şimdiden yazıverem.

Ev yapımı tarhana, köy evlerinin mis gibi kokusu, anıların en güzeli gari. Hele o kış akşamlarında buz gibi havada içilen bir tas sıcacık tarhana çorbası yok mu… İşte o, cana can katar, içimizi ısıtır. Bizim buralarda tarhana yapmak demek, sadece yemek hazırlamak demek değil, aynı zamanda bir araya gelmek, dertleşmek, komşuluk etmek demek. Şimdi ben size bizim usulü, annelerimizden ninelerimizden kalma o güzelim ev yapımı tarhana tarifini, püf noktalarıyla anlatıcam bak. Sakın kaçırmayın!

Tarhana Kurmak: Kadınların Bereketli Eli Değmeli

Tarhana kurmak bizim buralarda adettir gari. Yazın ortasında, bahçeler domatesini, biberini vermişken, bereket fışkırırken toplanır kadınlar. Kimisi domatesleri doğrar, kimisi biberleri temizler, soğanları soyar. Hep birlikte yapılır bu işler. Laf lafı açar, dertler paylaşılır, gülücükler havada uçar. Sanki o tarhananın içine sadece sebze, un, yoğurt değil; bir de kadınların o kocaman yürekleri, sabrı ve emeği katılır. O yüzden bizim tarhanalarımız bir başka olur, başka lezzetli.

Bizim ninelerimiz derdi ki, “Tarhana kurmak biraz zorlu iştir ama sabırla, sevgiyle yapılırsa en güzel helal yemeklerden biridir.” Gerçekten de öyle gari. Toprağın bereketiyle yoğrulmuş, güneşin sıcaklığıyla kurumuş her bir tarhana tanesi, kışın sofralarımızı şenlendirir. Böylece kışa da güzel bir hazırlık yapmış oluruz, çocuklarımıza, torunlarımıza sıcacık bir çorba sunarız.

Ev Yapımı Tarhananın Malzemesi: İyi Malzemeden İyi Tarhana Olur!

Bak şimdi, ev yapımı tarhananızın lezzeti, kullandığınız malzemeye bağlı gari. Öyle marketten alınma hormonlu sebzelerle olmaz bu iş. En güzeli kendi bahçenizden, komşunuzun bahçesinden taptaze domatesler, kırmızı kapya biberler, soğanlar bulmak.

Gelelim malzemelere:

• Bolca taze domates (yaklaşık 3-4 kilo)
• Kırmızı kapya biber (1 kilo gadan)
• Büyük boy kuru soğan (3-4 dene)
• Taze nane (1 demet)
• Bi baş sarımsak
• En önemlisi: Taş gibi, köy yoğurdu! (2-3 kilo gadan) Yoğurdunuzun taş gibi olması için püf noktalarını öğrenin gari.
• Un (Aldığı kadar, yaklaşık 5-6 kilo)
• Tuz ve isteğe göre acı seviyosanız pul biber

Bak gari, yoğurdun iyisi bu işin yarısıdır! Yoksa tarhananın tadı tuzu eksik kalır. Malzemeler ne kadar doğal ve taze olursa, tarhananız o kadar lezzetli olur, şifa dağıtır.

El Emeği Göz Nuru: Tarhanayı Yoğurma ve Fermente Etme Sanatı

Malzemeler hazırsa başlayalım gari. İlk iş, domates, biber ve soğanları güzelce yıkayıp irice doğramak. Bir tencereye koyup suyunu salıp çekene kadar güzelce pişiriyoruz. Pişince ocaktan alıp soğumasını bekliyoruz. Sonra da ister rondo ile isterseniz süzgeçten geçirerek püre haline getiriyoruz. Taze naneyi de ince ince doğruyoruz, sarımsakları eziyoruz.

Şimdi gelelim asıl kısmına: Yoğurma işine. Geniş bir leğene püre haline getirdiğimiz sebzeleri, naneyi, ezilmiş sarımsağı ve yoğurdu koyuyoruz. Tuzunu da ekleyip karıştırmaya başlıyoruz. Yavaş yavaş unu ekleyerek yoğuruyoruz. Kulak memesi kıvamından biraz daha sert olacak ama çok da katı olmayacak. Hamurun kıvamı önemlidir gari, ne çok cıvık ne çok sert olacak.

Hamur güzelce yoğrulunca, üzerini temiz bir bezle kapatıp serin ve karanlık bir yerde mayalanmaya bırakıyoruz. Eskiden çocuklarımız da yardım ederdi gari, küçük elleriyle harcı karıştırırdı. Böylece hem iş öğrenirlerdi hem de birlikte vakit geçirirdik. Şimdilerde teknolojiyle büyüyen çocuklarımız o eski tadları da, o birlikte olma hissini de arıyorlar sanki. Belki de bu gelenekleri yaşatarak onlara da başka bir dünya sunarız, kim bilir çocuklarımızın ruhuna iyi gelir. Bu mayalanma süreci 7-10 gün sürer. Her gün bir iki kere gidip karıştırmak lazım ki ekşimesi her yere eşit dağılsın. O ekşiliğin kokusu yayılınca anla ki tarhana olmaya başladı!

Mis Gibi Tarhanayı Kurutma ve Saklama: Kışa Hazırlık!

Mayalanan tarhana hamurunu şimdi kurutma zamanı gari. Temiz çarşafları yere serip, hamurdan küçük parçalar alıp ince ince yayıyoruz. Güneşli ama çok da kavurucu olmayan bir yerde kurumaya bırakıyoruz. Kururken ara sıra alt üst etmek lazım ki her yeri eşit kurusun. Tamamen kurumasına yakın, biraz daha ufalanmaya başladığında elimizle parçalıyoruz. Sonra da elekten geçiriyoruz. O tel tel ayrılan, mis gibi kokan tarhana işte o zaman hazır oluyor gari.

Kurutma işi bitince, elde ettiğimiz ev yapımı tarhanayı bez torbalara ya da hava almayan cam kavanozlara doldurup serin ve kuru bir yerde saklıyoruz. Kış boyunca sıcacık çorbalar yapmak için dolabınızda ya da kilerinizde duracak. Düşünsenize, soğuk bir kış günü, kar yağıyor dışarıda, siz de o kendi ellerinizle yaptığınız tarhanadan sıcacık bir çorba içiyorsunuz. İçiniz ısınıyor, mideniz şenleniyor, bütün yorgunluğunuz geçiyor.

Hadi bakam gari, siz de kolları sıvayın, mis gibi ev yapımı tarhananızı yapın, şifa olsun. Bu sadece bir yemek değil, bir kültür, bir gelenek, bir kadın dayanışmasıdır. O emeğin lezzeti bir başka olur, başka hiçbir şeye benzemez. Bu lezzeti yaşatmak da biz kadınların elinde, unutmayın!